جراحی سرطان روده یکی از موثر ترین روش های درمان این بیماری در مراحل اولیه است. نوع جراحی با توجه به محل تومور و میزان پیشرفت سرطان توسط پزشک متخصص تعیین می شود. برای انجام موفقیت آمیز این عمل، باید روده کاملا خالی و تمیز باشد. به همین دلیل، قبل از جراحی، بیمار تحت یک رژیم غذایی خاص قرار می گیرد و معمولا مصرف نوشیدنی های ملین برای تخلیه کامل روده تجویز می شود. این آمادگی، علاوه بر کمک به روند جراحی، امکان انجام دقیق جراحی را نیز فراهم می سازد تا نتایج درمان دقیق تر و موفق تر باشد. دکتر عبدالرضا پازوکی با تخصص و تجربه فراوان در این زمینه، از جمله پزشکانی هستند که بیماران بسیاری را با موفقیت تحت درمان قرار داده اند. در ادامه به طور کامل شما را با مراحل جراحی سرطان روده آشنا می کنیم.
جراحی سرطان روده با لاپاراسکوپی چیست؟
جراحی سرطان روده با لاپاراسکوپی یک روش جراحی کم تهاجمی است که برای درمان سرطان روده بزرگ یا راست روده استفاده میشود. در این روش، جراح از ابزارهای خاصی به نام لاپاراسکوپ استفاده میکند که از طریق برشهای کوچک وارد بدن میشوند. لاپاراسکوپ یک لوله بلند و نازک است که به یک دوربین متصل است و جراح میتواند با استفاده از آن تصویر واضحی از ناحیه مورد نظر در داخل بدن بدست آورد.
این روش معمولا مزایایی مانند کاهش درد، زمان بهبودی کوتاهتر و کاهش خطر عفونت دارد. همچنین با استفاده از این روش، برشهای بزرگ جراحی مورد نیاز نیست، که به بیمار کمک میکند تا سریعتر به فعالیتهای روزانه خود بازگردد.
انواع روش های جراحی سرطان روده
برای درمان سرطان روده، مهم ترین و بهترین روش، انجام جراحی است. بسته به محل قرارگیری تومور، مرحله بیماری و وضعیت عمومی بیمار، روش های جراحی متفاوت به کار گرفته می شود. در ادامه به رایج ترین انواع جراحی سرطان روده اشاره می کنیم:
جراحی سرطان روده با لاپاراسکوپی
جراحی لاپاراسکوپی روشی کمتهاجمی برای درمان سرطان روده است که به کمک برشهای کوچک و استفاده از دوربین و ابزارهای ظریف انجام میشود. در روش لاپاراسکوپی روده، جراح از طریق چند سوراخ کوچک روی شکم، ابزار جراحی و یک دوربین مخصوص (لاپاراسکوپ) را وارد بدن کرده و بخش سرطانی روده را خارج میکند.
مزایای جراحی لاپاراسکوپی سرطان روده
- برشهای کوچکتر و جای زخم کمتر
- درد کمتر بعد از عمل
- مدت بستری کوتاهتر
- بازگشت سریعتر به فعالیتهای روزمره
- کاهش خطر عفونت
مواردی که باید در نظر گرفت:
- این روش برای همه بیماران مناسب نیست و انتخاب آن به مرحله سرطان، شرایط عمومی بیمار و نظر جراح بستگی دارد.
- نیاز به مهارت و تجربه بالای جراح دارد.
- ممکن است در حین جراحی، به دلیل شرایط خاص بیمار، جراح تصمیم بگیرد به روش جراحی باز تغییر دهد.
پولیپکتومی و برداشتن موضعی
برخی از انواع سرطان های روده در مراحل اولیه ممکن است بدون نیاز به جراحی باز و تنها با استفاده از کولونوسکوپی درمان شوند، به ویژه زمانی که تومور مشخصی وجود ندارد اما تعداد زیادی پولیپ در روده دیده می شود. در این روش، یک لوله باریک و انعطاف پذیر که به دوربین مجهز است، به آرامی از طریق مقعد وارد رکتوم و روده بزرگ می شود و دو نوع جراحی زیر از این طریق انجام میگیرد:
- در روش پولیپکتومی، تنها بخشی از پولیپ که درگیر شده برداشته می شود. این عمل از پایه پولیپ (که ظاهری شبیه به ساقه قارچ دارد) انجام می گیرد و معمولا با عبور دادن یک حلقه سیمی از کولونوسکوپ و استفاده از جریان الکتریکی، پولیپ از دیواره روده جدا می شود.
- روش دوم برداشتن موضعی است که کمی پیچیده تر بوده و به کمک ابزار های خاصی از طریق کولونوسکوپ انجام می شود. در این روش، سلول های سرطانی کوچک به همراه مقدار کمی از بافت سالم اطراف آن ها از دیواره داخلی روده بزرگ برداشته می شوند.
در هر دوی این روش ها، نیازی به ایجاد برش روی سطح پوست وجود ندارد و هدف اصلی، حذف تومور یا پولیپ به صورت کامل و یک جا است. اگر بعد از جراحی مشخص شود که قسمتی از پولیپ یا تومور همچنان در بدن باقی مانده، پزشک ممکن است از درمان های تکمیلی یا جراحی های پیشرفته تری استفاده کند.
جراحی سرطان روده با روش کولکتومی
در این روش جراحی سرطان روده، هدف اصلی برداشتن بخش درگیر از روده بزرگ همراه با غدد لنفاوی اطراف آن است.
- اگر در طی جراحی تنها بخشی از روده برداشته شود، به آن همیکولکتومی، کولکتومی جزئی یا رزکسیون سگمنتال گفته می شود. در این روش، جراح ناحیه درگیر تومور را به همراه مقدار کمی از بافت سالم اطراف آن خارج می کند. معمولا با توجه به اندازه و نوع تومور، حدود یک چهارم تا یک سوم از روده برداشته می شود و سپس بخش های باقی مانده به هم متصل می شوند. همچنین حدود 12 عدد از نزدیک ترین غدد لنفاوی برای بررسی های پاتولوژیک جدا خواهند شد.
- اگر تمامی بخش های روده بزرگ در حین جراحی برداشته شوند، به آن کولکتومی کامل گفته می شود. این روش معمولا برای درمان بیماری هایی غیر از سرطان مانند بیماری های التهابی روده یا تعداد زیاد پولیپ های پیش سرطانی به کار می رود.
کولکتومی در جراحی سرطان روده چگونه انجام می شود؟
کولکتومی در جراحی سرطان روده به دو روش اصلی انجام می شود:
- کولکتومی باز: در کولکتومی باز، جراحی از طریق یک برش بلند روی شکم انجام می شود تا جراح بتواند مستقیما به روده دسترسی پیدا کند.
- کولکتومی با کمک لاپاراسکوپی: در این روش، جراحی از طریق چند برش کوچک در شکم و با استفاده از ابزارهای خاص انجام می شود. لاپاراسکوپ که یک لوله باریک دارای دوربین و نور در انتهای آن است، به جراح امکان می دهد داخل شکم را به وضوح مشاهده و عمل را با دقت انجام دهد.
از آنجا که برش ها در روش لاپاراسکوپی بسیار کوچک تر هستند، بیماران معمولا سریع تر بهبود می یابند و زودتر از بیمارستان مرخص می شوند. با این حال، این روش نیازمند تخصص و تجربه بالای جراح است و برای همه بیماران مناسب نیست. اگر قصد دارید کولکتومی لاپاراسکوپی انجام دهید، حتما با جراحی مشورت کنید که تجربه زیادی در انجام این نوع جراحی دارد.
زمان بهبودی پس از جراحی سرطان روده
نوع و پیچیدگی جراحی سرطان روده تعیین می کند که چه مدت زمان برای بهبودی پس از عمل نیاز است. معمولا بیمار باید بین 3 تا 4 روز در بیمارستان بستری باشد. پیش از ترخیص، به بیمار آموزش داده می شود که چگونه از برش های جراحی یا کولوستومی مراقبت کند. همچنین تیم پزشکی در مورد مصرف دارو ها برای کنترل درد، پیشگیری از لخته شدن خون، عفونت یا یبوست، توصیه های لازم را ارائه می دهد. پزشک نیز وضعیت بیمار را بررسی کرده و درباره محدودیت های فعالیتی با او گفت و گو می کند.
محدودیت هایی که بعد از عمل کولکتومی وجود دارند، عبارتند از:
- خودداری از بلند کردن اجسام سنگین به مدت 4 الی 6 هفته پس از جراحی
- خودداری از فشار آوردن بیش از حد هنگام دفع
- مصرف دقیق و منظم داروهای تجویز شده توسط پزشک
- از سر گرفتن فعالیت های عادی مانند کار، رانندگی، پیاده روی و روابط جنسی فقط با اجازه پزشک، معمولا پس از 1 تا 3 هفته
- خودداری از رانندگی در صورت مصرف داروهای بی حسی یا تخدیری
- عدم شست و شوی ناحیه جراحی بدون اجازه پزشک
- رعایت رژیم غذایی مناسب و توصیه شده توسط پزشک
- نوشیدن روزانه 8 تا 10 لیوان آب مگر در صورت توصیه متفاوت پزشک
تغذیه پس از جراحی سرطان روده
پزشک شما ممکن است توصیه کند که تا یک ماه پس از جراحی، رژیم غذایی کم فیبر داشته باشید تا روده فرصت استراحت و بهبودی داشته باشد. غذاهای کم فیبر مانند نان سفید و ماکارونی سفید، فشار کمتری بر دستگاه گوارش وارد می کنند. همچنین ممکن است به شما توصیه شود که میزان مصرف آب روزانه خود را افزایش دهید تا عملکرد گوارشی بهتر حفظ شود. معمولا پس از جراحی، جلساتی با متخصص تغذیه خواهید داشت تا رژیمی متناسب با شرایط بدنتان تنظیم شود و به انتخاب های هوشمندانه غذایی کمک کند.
آنچه باید پس از جراحی سرطان روده بدانید
پس از جراحی کولکتومی، ممکن است بین دو تا چهار روز در بیمارستان بستری بمانید. اگر جراحی شما کم تهاجمی بوده و نیازی به بیهوشی طولانی یا برش وسیع نداشته باشد، مدت بستری می تواند کوتاه تر باشد. در برخی موارد نیز ممکن است جراح، حین عمل، یک کاتتر نازک را در مثانه قرار دهد تا ادرار را به طور موقت در کیسه ای جمع آوری کند.
نتیجه گیری
جراحی سرطان روده نقش بسیار مهمی در درمان موثر این بیماری، به ویژه در مراحل اولیه آن دارد. انتخاب نوع جراحی و موفقیت آن تا حد زیادی به مهارت و تجربه جراح بستگی دارد. رعایت مراقبت های بعد از عمل و پیروی از توصیه های پزشک، بهبودی سریع تر و بازگشت به زندگی عادی را امکان پذیر می سازد.
سوالات متداول
عوارض احتمالی جراحی سرطان روده چیست؟
عوارض احتمالی جراحی سرطان روده شامل لخته شدن خون، عفونت، خون ریزی، نشت از محل اتصال روده و آسیب به اندام های مجاور مانند روده کوچک یا مثانه می باشد.
جراحی سرطان روده چه مدت طول می کشد؟
مدت جراحی سرطان روده بسته به شرایط بیمار معمولا بین 1 تا 4 ساعت طول می کشد و پس از آن نیاز به بستری در بیمارستان برای دوران نقاهت وجود دارد.
چه آزمایشاتی برای تشخیص سرطان روده بزرگ الزامی است؟
آزمایشاتی مانند تست خون منفی در مدفوع، سیگموئیدوسکوپی، تنقیه باریوم دو کنتراست و کولونوسکوپی برای تشخیص سرطان و برداشت پولیپ ها قابل انجام است.
